Uitleg bij de staking van de zelfstandige artsen van 5 tot 15 januari in Frankrijk

De belangrijkste punten zijn:

• Sterkere omkadering van werkverlet met een striktere plafonnering van de duur van het eerste attest van arbeidsongeschiktheid en de hernieuwingen. Volgens de artsen wordt de kliniek daardoor ondergeschikt gemaakt aan economische doelstellingen.
• Het ontwerp van administratieve sancties voor het ‘Dossier Médical Partagé’ (DMP), dat wordt geïntegreerd in “Mon espace santé”: tot € 2500 per overtreding (met een maximum van € 10 000 per jaar per arts) als het DMP voor bepaalde prestaties niet wordt ingevuld of geraadpleegd. De Conseil constitutionnel heeft dat ontwerp einde december weliswaar afgevoerd (als ‘sociale woordvoerder’), maar de artsen vrezen dat het ontwerp weer in een andere tekst zal opduiken.
• Geprogrammeerde niet-terugbetaling van voorschriften van niet-geconventioneerde artsen (sector 3): vanaf 1 januari 2027 zullen de geneesmiddelen en prestaties die niet-geconventioneerde artsen voorschrijven, niet meer worden terugbetaald door de ziekteverzekering behalve voor de artsen zelf en hun naaste familieleden. Volgens de artsensyndicaten treft die maatregel vooral de patiënten en vergrendelt hij de facto de toegang tot niet-geconventioneerde artsen.

De artsen hekelen een Projet de Loi de Financement de la Sécurité Sociale dat vooral tot doel heeft sterke besparingen in de gezondheidszorg door te voeren ondanks officiële commentaren over preventie en de toegang tot de zorg. Het Objectif national de dépenses d'assurance maladie (Ondam) blijft overeind, maar volgt de “natuurlijke” stijging van de uitgaven niet. Meerdere elementen (forfaits, structuur, prestatiegebonden vergoedingen) worden naar beneden bijgesteld, met name voor de zelfstandige artsen.

Zijn er gelijkenissen met het conflict in België?

Bij de interpretatie van dat alles moet je echter rekening houden met enkele elementen, die zeer specifiek zijn voor Frankrijk:

• De Franse artsenconventie organiseert verschillende “sectoren” van beroepsuitoefeningen (1, 2 en 3). Sector 1 en sector 2 zijn geconventioneerd, sector 3 helemaal niet (te vergelijken met de niet-geconventioneerde artsen in België, maar die sector heeft nauwelijks enig politiek gewicht).
• Het DMP/Mon espace santé kan je vergelijken met het globaal medisch dossier en eHealth, maar als de Franse artsen die niet bijhouden, worden ze financieel gestraft, wat (nog) niet zo is in België.

De akkoorden die de artsen in België hebben afgesloten met het Riziv voor 2026-2027, leggen ook de nadruk op de financiële houdbaarheid en de toegankelijkheid van de zorg, met nieuwe conventies en een gerichte herwaardering, waarover ziekenfondsen en de zorgverstrekkers onderhandelen. Maar zowel in Frankrijk als in België verschijnt er eenzelfde breuklijn: er wordt alsmaar meer gevraagd van de artsen (indicatoren, rapporten, digitale tools, omkadering van de voorschriften en attesten voor arbeidsongeschiktheid) en de controlemechanismen worden opgedreven. Hoever kan die regulitis gaan zonder de artsen te ontmoedigen zich ergens te installeren, zonder het risico op burn-out te verhogen en zonder het hart van de vrije geneeskunde uit te hollen, zijnde een vertrouwensrelatie gebaseerd op een klinisch oordeel en de tijd die aan de patiënt wordt besteed.

Voor de Franse artsen is de staking van januari zowel een machtsstrijd over de tarieven als een politiek signaal. Ze aanvaarden niet dat voor het beheersen van de kosten individuele sancties en beperkingen worden opgelegd. Ze eisen een echt overleg over de middelen, de medische demografie en een vereenvoudiging van de digitale tools.